Ғалымдар жасушалардағы ген белсенділігінің уақыт өте келе қалай өзгеретінін анықтады

Жас ұлғайған сайын жасушалар ДНҚ реттелуін қайта құрады, бұл олардың мамандануын жоғалтуға әкеледі, бірақ жасушаларды қайта бағдарламалаудың жаңа әдістері бұл үдерісті ішінара кері бұруға мүмкіндік береді, деп жазды News Medical-ға сілтеме жасаған KAZ.NUR.KZ.

Ағза тіндерінде жас ұлғайған сайын геномның эпигенетикалық реттелуі ауқымды түрде қайта құрылады. News-Medical медициналық порталындағы доктор Чинта Сидхартханның ғылыми шолуында аталып өткендей, бұл жас шамасына байланысты өзгерістер ДНҚ метилирленуіне, гистон ақуыздарының химиялық модификацияларына, хроматиннің жалпы құрылымына және кодталмайтын РНҚ жұмысына әсер етеді. Осындай өзгерістердің салдарынан генетикалық бағдарламалардың жұмыс дәлдігі бұзылады, жасушалар бастапқы мамандануы мен қалпына келу қабілетін жоғалтады, бұл созылмалы аурулардың дамуына және ағзаның жалпы функционалдық әлсіреуіне ықпал етеді.

Мамандар "эпигенетикалық дрейф" феноменіне ерекше назар аударды. Өмір бойы сыртқы факторлардың, стресс, қабыну және дұрыс тамақтанбаудың әсерінен метилді белгілер ДНҚ бойынша қайта бөлініп, Wnt және MAPK сияқты сигналдық жолдардың жұмысын бұрмалайды. Мұндай бұзушылықтарды бақылау үшін зерттеушілер тіндердің нақты биологиялық жасын бағалайтын эпигенетикалық сағат деп аталатын құралды жасады. Эпигенетикалық қателіктердің жиналуы жануарларда жас шамасына байланысты есте сақтау қабілетінің төмендеуімен және мысалы, CDKN2A онкологиялық гендерінің белсендірілуімен байланыстырылды.

Сонымен қатар эпигенетикалық белгілерді кері қайтаруға болады. Тышқандарға жасалған тәжірибелер физикалық белсенділік, калорияны шектеу және Яманака факторларының (Oct4, Sox2 және Klf4) көмегімен жасушаларды ішінара қайта бағдарламалау ескі жасушалардың молекулалық профильдерін жас күйіне қайтаруға мүмкіндік беретінін растады. Ғалымдар қарт кеміргіштердің көру қабілетін қалпына келтіріп үлгерді, алайда эпигеномдық редакциялауды адам медицинасына енгізу ұзақ қауіпсіздік тестілерін жүргізуді талап етеді.

Мәтіннен қате тапсаңыз, бізге жазыңыз