Джеймс Уэбб телескобы жас жұлдыздардың протопланеталық дискілерінен газдың жойылу механизмін ашты

Астрономдар 72 жас жұлдызды зерттеп, магнитогидродинамикалық желдер мен фотобуланудың алып планеталардың қалыптасу уақытын қалай шектейтінін анықтады, деп жазды ScienceDaily-ге сілтеме жасаған KAZ.NUR.KZ.

Аризона университетінен Наман Баджадж және SETI институтынан Ума Горти бастаған халықаралық ғалымдар тобы 72 жас жұлдызды айнала орналасқан протопланеталық дискілердегі газдың таралу процестерін зерттеді. Ол үшін зерттеушілер Джеймс Уэбб (JWST) ғарыштық телескобының MIRI аспабынан алынған мұрағаттық деректерді пайдаланды. Ғылыми жұмыстың нәтижелері The Astronomical Journal басылымында жарияланды.

Газ — Юпитер мен Сатурн сияқты газ алыптарының қалыптасуына қажет негізгі құрылыс материалы. Талдау көрсеткендей, жүйе эволюциясының алғашқы кезеңдерінде газ жоғалуының негізгі факторы — магнит өрістері бағыттайтын молекулалық және атомдық газдың қуатты ағындары мен кең желдері. Олар зат пен бұрыштық моментті дискінің сыртына шығарады. Жұлдыз есейіп, материалдың аккрециясы азайған сайын магниттік ағындар әлсірейді де, олардың орнын фотобулану процесі басады, бұл кезде жас жұлдыздың ультракүлгін және рентгендік сәулеленуі атомдық газды қыздырып, оны дискіні тастап кетуге мәжбүрлейді.

Зерттелген 72 дискінің 66-сынан молекулалық сутегі мен иондалған неонның іздері табылды. Конустық молекулалық желдер 46 жүйеде, ал жылдам қозғалатын неон ағындары 40 жүйеде тіркелді. Алынған деректер планеталардың қалыптасуы уақытпен жарысқа түсу екенін растайды: газ алыптары жұлдызды желдер мен фотобулану газ қорларын ашық ғарышқа толығымен алып кеткенге дейін қалыптасып үлгеруі керек.

Мәтіннен қате тапсаңыз, бізге жазыңыз