Астероидтың құлауы мен секіргіш гендер құмырсқаларға динозаврлардан кейін Жерді мекендеуге көмектесті

Шамамен 66 миллион жыл бұрын астероидтың құлауы динозаврларды жойып жіберіп, планетада экологиялық қайта құруды тудырды, бұл құмырсқаларға экожүйелерде маңызды орын алуға мүмкіндік берді, деп жазды ScienceDaily-ге сілтеме жасаған KAZ.NUR.KZ.

Германиядағы Мюнстер университетінің эволюция және биоалуантүрлілік институтынан доктор Лукас Шрадер бастаған халықаралық зерттеушілер тобы бұл эволюциялық жетістіктің маңызды қозғалтқышы "секіргіш гендер" ретінде де белгілі транспозондар болғанын анықтады. Ауқымды ғылыми еңбектің нәтижелері Science Advances журналында жарияланды.

Жұмыс авторлары қазіргі уақытта бар он алты тұқымдас тармақтың он екісін қамтитын 163 құмырсқа түрінің геномын зерттеді. Осы деректерді салыстыра отырып, зерттеушілер соңғы 100 миллион жыл ішіндегі мобильді элементтердің ғасырлық белсенділік тарихын қалпына келтірді. Бүгінгі таңда секіргіш гендерінің саны ең көп құмырсқа тармақтары ең жоғары түрлік алуантүрлілігімен ерекшеленетіні анықталды. Ұзақ уақыт бойы мұндай ДНҚ учаскелері тек өзін-өзі көбейте алатын немесе бұзылулар тудыратын геномдық паразиттер деп есептелді, алайда сын сағаттарда олар күрт бейімделу секірістері үшін материал жасады.

Талдау көрсеткендей, астероид құлағаннан кейін бірден, ерте палеогенде қазіргі құмырсқалардың ата-тегі мобильді фрагменттердің қуатты белсенділік жарқындарын бастан өткерді. Бұл генетикалық жылжулар мыңдаған жаңа түрдің жарылыс тәрізді пайда болуына әкелді. Транспозондар жәндіктердің иіс сезу рецепторларына жауап беретін гендер тұқымдастарының кеңеюін ынталандырды. Иістерді ажырату құмырсқалардың өмірінде шешуші рөл атқарады: химиялық белгілерде қорек іздеу, жергілікті жерде бағдарлау, туыстарын тану және күрделі колонияларды басқару құрылады.

Лукас Шрадердің айтуынша, аспан денесі соғылғаннан кейінгі климаттық және табиғи сілкіністер сыртқы импульс қызметін атқарды, ал транспозондар жылдам эволюцияның ішкі тетігіне айналды. Ұқсас процестерді ғалымдар бұған дейін қолқанаттар мен приматтардың түр түзу процесінде де байқаған. Бүгінгі күні құмырсқалар тұқымдасы 15 мыңнан астам түрді қамтиды және бүкіл Жер бетіндегі қоғамдық жәндіктер арасындағы ең ірілердің қатарында.

Мәтіннен қате тапсаңыз, бізге жазыңыз