Қазақстанда ұшқышсыз ұшу аппараттарын пайдалану ережелерін өзгерту жоспарланып отыр

Қазақстанда дроны бар азаматтарға қатысты заңнамаға өзгерістер әзірленіп жатыр. Бұл туралы KAZ.NUR.KZ Жасанды интеллект және цифрлық даму министрлігіне сілтеме жасап хабарлайды.

Жасанды интеллект және цифрлық даму министрлігінің баспасөз қызметі хабарлағандай, үкіметтің 13 қазандағы № 898 қаулысымен 2026–2029 жылдарға арналған ұшқышсыз жүйелерді дамытудың кешенді жоспары бекітілді.

Бұған дейін премьер-министр Олжас Бектенов Жасанды интеллект министрлігіне нарықтың жекелеген сегменттерін біріктіріп, еліміздегі ұшқышсыз жүйелер индустриясының дамуына жүйелі серпін беру міндетін жүктеген.

Мыналарды іске асыру жоспарланып отыр:

• ұшқышсыз авиациялық жүйелердің (бұдан әрі – ҰАЖ) бірыңғай цифрлық платформасын және ұшқышсыз ұшу аппараттарының әуе қозғалысын автоматтандырылған басқару жүйелерін (UTM) енгізу.
• маңызды аппараттық компоненттерді шығаруды және қорғалған отандық бағдарламалық қамтамасыз етуді әзірлеуді қоса алғанда, ұшқышсыз жүйелер өндірісін жергіліктендіру.
• жаңа буынның кемінде 1 000 білікті маманын (операторлар, инженер-конструкторлар, ендірілген бағдарламалық қамтамасыз ету мен жасанды интеллект әзірлеушілері, киберқауіпсіздік және сервистік қызмет көрсету мамандары) даярлау.
• жоғары оқу орындарымен және халықаралық технологиялық компаниялармен әріптестікте кемінде екі заманауи ғылыми-зерттеу және тәжірибелік-конструкторлық жұмыстар (R&D) орталығын және бейінді зертханаларды құру.
• экономиканың әртүрлі салаларында автономды жүйелерді пайдаланудың үлгілік сценарийлерін әзірлеу және енгізу.

ЖИ министрлігі кешенді жоспарды іске асырудың негізгі бағыттарын атап өтті:

• Басым міндеттердің бірі – ұшқышсыз авиациялық жүйелердің бірыңғай цифрлық платформасын және ұшқышсыз ұшу аппараттарының қозғалысын автоматтандырылған басқару жүйелерін (UTM) енгізу. Өтінімдер беру, ұшу аппараттарын есепке алу және тіркеу, сондай-ақ ұшу маршруттарын жедел келісу бірыңғай цифрлық сервис арқылы жүзеге асырылады. Бұл әкімшілік кедергілерді барынша азайтып, рұқсат беру рәсімдерін едәуір жеделдетуге мүмкіндік береді
• Экспортқа бағдарланған отандық аппараттық және бағдарламалық қамтамасыз ету өндірісін дамыту

Сыртқы нарықтарға шығуға қабілетті, бәсекеге қабілетті өндірістерді құруға бағытталған кәсіпорындарға мемлекеттік қолдау көрсетуге басымдық беріледі.

Сонымен қатар шикізат пен құрамдас бөлшектерді әкелу рәсімдерін жеңілдету және дайын өнімді кейіннен экспорттауға кедергі келтіретін тосқауылдарды жою мәселелері пысықталады.

• Ұшқышсыз жүйелерді күнделікті өмірге енгізу: бақылау функцияларының бір бөлігін Ішкі істер министрлігіне беру

Ұшқышсыз ұшу аппараттары азаматтардың күнделікті өмірінің, логистиканың және қалалық шаруашылықтың ажырамас бөлігіне айналатын кезеңге жақындап келеді.

Ұшу қарқындылығының артуы қоғамдық тәртіп пен қауіпсіздікті қамтамасыз етудің тиімді тетіктерін қалыптастыруды талап етеді.

Осыған байланысты нормативтік-құқықтық базаны қайта қарау шеңберінде ұшқышсыз жүйелерді пайдалану мен олардың айналымына қатысты мемлекеттік бақылау және қадағалау функцияларының бір бөлігін Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрлігінің құзыретіне беру көзделген.

Сонымен қатар дрон иелерінің жауапкершілігін міндетті сақтандыруды енгізу, байланыс арналарының киберқауіпсіздігіне қойылатын талаптарды регламенттеу және операторларға мамандандырылған халыққа қызмет көрсету орталықтары арқылы сертификаттар беру мәселелері пысықталуда.

• Болашақ мамандарын даярлау: мектептен жоғары оқу орнына дейінгі үздіксіз білім беру жүйесі

Елдің инженерлік және операторлық кадрлық әлеуетін қалыптастыру оқушыларды ерте кәсіптік бағдарлаудан бастап студенттердің терең мамандануына дейінгі үздіксіз білім беру қағидаты негізінде жүзеге асырылады.

Республиканың барлық өңірлеріндегі мектептерде авиамодельдеу кабинеттерін ашу, заманауи STEAM кабинеттерін ұшқышсыз авиациялық жүйелерге арналған арнайы жабдықтармен жарақтандыру жоспарланып отыр.

Сонымен қатар ұшу аппараттарын басқарудың бастапқы дағдылары мен техникалық сауаттылық негіздері алғашқы әскери дайындық модульдеріне енгізіледі.

Техникалық және кәсіптік, сондай-ақ жоғары білім беру деңгейінде оқу бағдарламалары нақты еңбек нарығының қажеттіліктеріне сәйкес жаңартылады. Бұдан бөлек, ұшқышсыз технологиялар бойынша жоғары оқу орындары арасында жыл сайын жарыстар өткізу жоспарлануда.

• Салаларға енгізу: нысаналы талдау, стандарттарды әзірлеу және экономикалық ынталандыру

Негізгі міндеттердің бірі – ұшқышсыз авиациялық жүйелерді нақты экономика салаларына іс жүзінде енгізу.

Министрлік салалық мемлекеттік органдармен бірлесіп ауыл шаруашылығы, энергетика, тау-кен металлургия кешені, логистика, коммуналдық шаруашылық, төтенше жағдайларды мониторингтеу және экология салаларындағы өндірістік процестерге егжей-тегжейлі талдау жүргізеді.

Зерттеу нәтижелері бойынша ұшқышсыз жүйелерді қолданудың үлгілік сценарийлері, әдістемелік ұсынымдар және мемлекеттік ынталандырудың нысаналы шаралары әзірленеді.

Бұл бағытта мемлекет үйлестіруші әрі қолайлы жағдай жасаушы рөлін атқарады. Атап айтқанда, ұшқышсыз шешімдерді қолданудың неғұрлым тиімді бағыттарын айқындау, олардың экономикалық орындылығын бағалау және мемлекеттік органдар мен кәсіпорындарды автономды кешендерді күнделікті технологиялық процестеріне енгізуге ынталандыратын жағдайлар қалыптастыру көзделеді.

• Жерүсті инфрақұрылымы, салалық интеграция және ғылыми-зерттеу жұмыстары (R&D)

Кешенді жоспар вертипорттар, дрон-порттар және автоматтандырылған зарядтау станциялары желісін дамытуды, сондай-ақ ұшқышсыз жүйелер саласы үшін радиожиілік ресурстары мен спутниктік байланыс арналарын бөлуді қамтиды.

Жерүсті көлігі сегментінде 2027–2028 жылдары ұшқышсыз жүк тасымалдарын сынақтан өткізу бойынша пилоттық жобаны іске асыру жоспарланып отыр.

Мәтіннен қате тапсаңыз, бізге жазыңыз