Азаматтық-құқықтық келісімшарт: Қазақстанда жұмыс берушілерге қандай жағдайда айыппұл салынады

8 маусымнан бастап жұмыс берушілерге қызметкерлермен арада олардың жұмысы қандай да бір белгісі бойынша тұрақты екені анықталса, еңбек шартының орнына азаматтық-құқықтық келісімшарт жасасуға тыйым салынады. Заң бұзғандарға 150 АЕК-ке дейін айыппұл қарастырылған, деп хабарлайды KAZ.NUR.KZ.

Қазақстанда еңбек шартымен де, азаматтық-құқықтық келісімшарт бойынша да жұмыс істеуге болады.

Бірінші жағдайда жұмыс беруші мен қызметкер нақты регламентке сәйкес жұмыс істейді. Ал азаматтық-құқықтық келісімшарт бойынша белгілі бір тапсырманы орындау үшін уақытша жұмыс көзделген.

Ал Қазақстанда кейбір жұмыс беруші мекемелер ақша үнемдеу үшін қызметкерлерді азаматтық-құқықтық келісімшарт бойынша жалдайды.

Оның себебі мынада: еңбек шарты бойынша жұмыс істейтін қызметкер еңбекке жарамсыздық бойынша демалыс, демалыс, жұмыстан босатылған жағдайдағы әлеуметтік төлем ала алады және оған қоса жұмыс берушінің басқа да шығындары бар. Азаматтық-құқықтық шартпен жұмыс істейтін қызметкерге мұндай мүмкіндіктер берілмейді, сондықтан қосымша шығындар туындамайды.

Жұмыс берушілердің азаматтық-құқықтық келісімшартты негізсіз пайдалануына жол бермеу үшін Еңбек кодексіне түзетулер енгізіліп, заңға қол қойылды.

Соған сәйкес, Еңбек кодексінде жазылғандай, мемлекеттік органдар азаматтық-құқықтық шартты еңбек шарты ретінде тануы үшін оның тұрақты жұмыспен бір ғана сипаты сәйкес болса жеткілікті:

• қызметкердің белгілі бір біліктілікке, мамандыққа, кәсіпке немесе лауазымға сәйкес жұмысты (еңбек функциясын) орындауы;
• жұмыс кестесіне бағынып, міндеттемелерді жеке орындауы;
• қызметкердің жұмысы үшін жалақы алуы.

SOLIS Partners заң фирмасының мәліметінше, бұрын азаматтық-құқықтық келісімшартты еңбек шарты ретінде қайта жіктеу үшін осы сипаттамалардың үйлесімін дәлелдеу қажет болды, ал енді мұндай талап жоқ.

"Бағалау келісімшарт мәтініне ғана негізделмейді. Хабарлама алмасу, жұмысқа келмеу, корпоративтік электрондық пошта, төлемдердің тұрақтылығы және куәгерлердің айғақтары да ескеріледі" - деп түсіндіреді сарапшылар.

Ал заң бұзушыларға салынатын айыппұл мөлшері жоғары болуы мүмкін. Қазақстан Республикасының Әкімшілік құқық бұзушылық туралы кодексіне сәйкес, ірі бизнес үшін айыппұл 150 АЕК-ке дейін немесе 648 750 теңге болуы мүмкін. Қайталанатын заң бұзушылық үшін бұл айыппұл көлемі өседі.

Заң 2026 жылдың 8 маусымында күшіне енеді. Сондықтан сарапшылар азаматтық-құқықтық шарттарды қолданатын жұмыс берушілерге оларды дұрыс құруға кеңес береді.

Алдымен, келісімшарт мәтінін қарап шығу керек – оның ішінен кестелерді, лауазым атауларын, "аванс" және "жалақы" сөздерін алып тастауға кеңес беріледі. Ақы төленуге тиіс нақты нәтижелерді көрсету маңызды.

Сондай-ақ жұмыстың мазмұнынан кесте ұғымын алып тастау қажет – азаматтық-құқықтық келісімшарт бойынша жұмыс істейтін қызметкер жұмыс тәртібін және уақытын өзі анықтайды.

Сондай-ақ жеке өнімділікке қатысты сөздерді алып тастау маңызды. Азаматтық-құқықтық келісімшартта орындаушы тапсырманы орындау үшін үшінші тараптарды тартуға құқығы бар екендігі нақты көрсетілуге тиіс.

Биыл 8 маусымнан бастап барлық "уақытша" тұрақты қызметкерлер еңбек шартына қол қоюы немесе азаматтық-құқықтық келісімшарт бойынша жұмыс істей бастайды. Әйтпесе заң бұзушыларға айыппұл салынады.

Мәтіннен қате тапсаңыз, бізге жазыңыз